Yapay zekâ ile e-posta ve rapor yazarken dikkat edilecekler

İş hayatında yapay zekânın en çok kullanıldığı alanlardan biri yazışmalardır. Uzun bir e-postayı toparlamak, dağınık toplantı notlarını rapora çevirmek ya da zor bir konuyu nazikçe ifade etmek için bu araçlar gerçekten zaman kazandırır. Ama aynı araçlar, dikkatsiz kullanıldığında itibarınıza zarar verebilir, gizli bilgiyi dışarı taşıyabilir veya okuyanın gözünde “bunu kendisi yazmamış” izlenimi bırakabilir.

Bu yazı, yapay zekâyı iş yazışmalarında kullanırken nelere dikkat etmeniz gerektiğini, gönder tuşuna basmadan önceki son kontrollere kadar ele alıyor.

Önce şunu sorun: Bu bilgiyi araca verebilir miyim?

Yazışmaların en büyük riski metnin kalitesi değil, içindeki bilgidir. Bir e-postayı düzelttirmek için sohbet aracına yapıştırdığınızda, o metin aracı sağlayan şirketin sistemlerine gider. Kullandığınız hizmetin ayarlarına ve sözleşmesine göre bu veriler saklanabilir veya modelin geliştirilmesinde kullanılabilir.

Reklam

Göndermeden önce metinde şunların olup olmadığına bakın:

  • Müşteri adları, telefon numaraları, adresler, kimlik numaraları gibi kişisel veriler.
  • Sözleşme tutarları, maaş bilgileri, henüz açıklanmamış finansal sonuçlar.
  • Şirket içi stratejiler, ürün planları, hukuki süreçler.
  • Parolalar, erişim anahtarları, sistem adresleri.

Türkiye’de kişisel verilerin işlenmesi Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamındadır ve birçok şirketin yapay zekâ araçlarının kullanımına dair kendi kuralları vardır. Bu kuralları bilmiyorsanız sormak, sonradan açıklama yapmaktan çok daha kolaydır.

Pratik bir çözüm, hassas bilgileri yer tutucularla değiştirmektir. “Ahmet Yılmaz” yerine “[MÜŞTERİ]”, gerçek tutar yerine “[TUTAR]” yazın. Model metnin yapısını ve tonunu düzeltir, gerçek bilgileri siz sonradan yerleştirirsiniz. Şirketiniz kurumsal bir yapay zekâ hizmeti sağlıyorsa, iş yazışmaları için o hizmeti tercih edin.

Sesiniz sizde kalsın

Yapay zekâ ile yazılmış metinlerin tanınabilir bir tadı vardır. Her paragrafın bir giriş cümlesiyle açılması, her şeyin üçlü listelere bölünmesi, “günümüzün hızla değişen dünyasında” gibi kalıp girişler, abartılı sıfatlar ve her e-postanın sonunda “herhangi bir sorunuz olursa çekinmeden bana ulaşabilirsiniz” cümlesi. Tek başına bunların hiçbiri yanlış değildir; ama hepsi bir arada geldiğinde okuyan kişi metnin özenle yazılmadığını hisseder.

Özellikle sizi tanıyan kişilere yazarken bu fark daha çok göze batar. Her zaman kısa ve samimi yazan bir yöneticiden birden resmî ve uzun bir e-posta gelirse, alıcı içeriği değil üslubu konuşur.

Bunu önlemek için:

  • Modele daha önce yazdığınız birkaç e-postayı örnek olarak verin ve aynı üslupla yazmasını isteyin.
  • Uzunluk sınırı koyun. Çoğu iş e-postası, modelin varsayılan olarak ürettiğinden daha kısa olmalıdır.
  • Çıktıyı olduğu gibi kullanmak yerine son okumada kendi kelimelerinizle düzeltin. Bir iki cümleyi kendi tarzınıza çevirmek bile metni sizin kılar.
  • Gereksiz nezaket kalıplarını silin. Okuyucunun zamanına saygı, uzun teşekkür cümlelerinden daha değerlidir.

Olgular sizin sorumluluğunuzda

Yapay zekâ size ait bilgileri bilemez. Toplantıda ne karar alındığını, müşteriye hangi tarihin söz verildiğini, projede hangi aşamada olduğunuzu siz bilirsiniz. Model eksik bıraktığınız bilgiyi tahminle doldurabilir: Var olmayan bir toplantıya atıf yapabilir, yanlış bir tarih yazabilir veya vermediğiniz bir sözü veriyormuş gibi bir cümle kurabilir.

Bu yüzden iki şey yapın. Birincisi, modele tüm olguları açıkça siz verin. İkincisi, istemde şu kuralı ekleyin: “Sana vermediğim hiçbir bilgiyi ekleme; eksik gördüğün yerleri köşeli parantez içinde belirt.” Böylece model, uydurmak yerine eksikleri size gösterir.

E-posta yazarken: Kaba notlardan temiz metne

Yapay zekânın e-postada en iyi işi, sizin dağınık düşüncelerinizi düzenli bir metne çevirmesidir. Mükemmel bir istem yazmanız gerekmez; aklınızdakini madde madde dökmeniz yeterlidir.

Örneğin bir tedarikçiye yazmanız gerekiyor ve aklınızda şunlar var:

  • son iki sevkiyat geç geldi
  • üretim planımız aksadı
  • ilişkiyi bozmak istemiyoruz, uzun süredir çalışıyoruz
  • bir sonraki siparişte gecikme olursa alternatif tedarikçiye bakmak zorunda kalacağız
  • sorunun nedenini öğrenmek istiyoruz

Bunu şöyle bir istemle verebilirsiniz:

“Aşağıdaki notlardan uzun süredir çalıştığımız bir tedarikçiye e-posta yaz. Ton net olsun ama kırıcı olmasın; tehdit gibi değil, durumu açıkça ortaya koyan bir dille. En fazla 150 kelime. Sevkiyat tarihlerini ve sipariş numaralarını yazma, yerlerine [TARİH] ve [SİPARİŞ NO] koy. Notlar: …”

Gelen metni okuduktan sonra kendinize sorun: Ben bunu böyle söyler miydim? Vurgu doğru yerde mi? Uyarı fazla sert ya da fazla yumuşak mı kalmış? Gerekirse tek bir yönlendirmeyle düzeltin: “Son paragraf fazla sert oldu, ilişkinin değerini vurgulayan bir cümleyle yumuşat.”

Rapor yazarken: Önce iskelet, sonra et

Raporlar e-postalardan farklıdır. Daha uzundur, daha fazla olgu içerir ve genellikle karar vermek için okunur. Yapay zekâdan tek seferde “bu ayın raporunu yaz” istemek, çoğu zaman genel ve süslü ama içi boş bir metin üretir.

Daha iyi bir yöntem şudur:

  1. Okuyucuyu ve amacı tanımlayın. Rapor kime gidecek? Okuyan kişi rapordan sonra ne yapacak: bütçe onayı mı verecek, bir projeyi durduracak mı, sadece bilgi mi alacak?
  2. İskeleti birlikte kurun. Modelden önce bölüm başlıklarını ve her bölümde cevaplanacak soruyu isteyin. Bu yapıyı kendi bilginize göre düzeltin.
  3. İçeriği siz verin. Her bölüm için gerçek verileri, olayları ve kararları modele aktarın. Model bunları düzenler, bağlar ve akıcı hâle getirir.
  4. Yönetici özetini en sona bırakın. Rapor tamamlandıktan sonra modelden üç dört cümlelik bir özet isteyin ve bu özetin raporda olmayan bir şey söyleyip söylemediğini kontrol edin.

Raporlarda sayılara özellikle dikkat edin. Model bir tablodaki rakamları metne aktarırken yuvarlayabilir, yanlış satırdan alabilir veya kendiliğinden bir yüzde hesaplayıp hatalı sonuç verebilir. Metindeki her sayıyı kaynak tabloyla karşılaştırın.

Zor konular için ayrı bir uyarı

Bir çalışanın performansına dair geri bildirim, bir şikâyete cevap, bir işten ayrılma bildirimi veya bir başsağlığı mesajı gibi duygusal yükü olan yazışmalarda yapay zekâ ancak bir taslak yardımcısı olabilir. Bu tür metinlerde okuyucu kelimelerin ötesinde samimiyet arar. Model size nasıl başlayacağınız konusunda fikir verebilir, ama son metnin sizin sesinizle, sizin düşüncelerinizle yazılmış olması gerekir.

Ayrıca hukuki sonuç doğurabilecek yazışmalarda, örneğin bir sözleşmenin feshi, bir ihtar veya resmî bir itiraz, yapay zekânın önerdiği ifadeleri bir hukukçuya danışmadan kullanmayın.

Gönder tuşundan önce son kontrol

  1. Metinde araca verilmemesi gereken bir bilgi var mıydı, yer tutucuları doğru doldurdum mu?
  2. Bütün isimler, tarihler, tutarlar ve sözler doğru mu?
  3. Modelin kendiliğinden eklediği bir bilgi veya söz var mı?
  4. Uzunluk okuyucunun zamanına uygun mu?
  5. Bu metin benim sesimle mi konuşuyor?
  6. Alıcı bu e-postayı okuduktan sonra ne yapması gerektiğini biliyor mu?
  7. Köşeli parantez içinde unutulmuş bir yer tutucu kaldı mı?

Son madde küçük görünür ama sık yapılan bir hatadır. “[MÜŞTERİ ADI]” ifadesiyle başlayan bir e-posta, yapay zekâ kullandığınızı en kısa yoldan ilan eder. Araç yazmayı hızlandırır; özeni ve sorumluluğu ise her zaman metnin altına imzasını atan kişi taşır.

“Yapay zekâ ile e-posta ve rapor yazarken dikkat edilecekler” haberi, Etesio Teknoloji’nin yapay zekâsı Safinaz tarafından Türkçeleştirilip yayına alınmıştır.

Reklam
Enver KOÇAK

Enver KOÇAK

Gaziantep merkezli yazılım mühendisi, yapay zekâ ve siber güvenlik uzmanı; Etesio Teknoloji'nin kurucusu ve enverkocak.com'un yayıncısı. Yapay zekâ modellerini, araçlarını ve sektördeki gelişmeleri günlük olarak takip ediyor; haberleri kaynaklarıyla birlikte Türkçe olarak derliyor. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi (FSMSEM) – 560 saatlik Gazetecilik Eğitimi (Ağustos–Aralık 2024) sertifikasına sahiptir.

İlgili Haberler

Yapay zekâ işleri elimizden alacak mı? Daha dengeli bir bakış

Ne her işin yok olacağı kıyamet senaryosu ne de hiçbir şeyin değişmeyeceği rahatlığı gerçeği anlatıyor. Yapay zekânın işler üzerindeki etkisine meslek değil görev düzeyinde, daha sakin bir bakış.

Devamını oku

Küçük işletmeler için yapay zekâ ile otomasyona başlangıç

Küçük işletmelerde tekrar eden işlerin bir kısmı yapay zekâ destekli otomasyona devredilebilir. Doğru işi seçmekten araç seçimine ve bir aylık başlangıç planına kadar adım adım rehber.

Devamını oku