Enver KOÇAK
ABD’de yapay zekâ düzenlemesi tartışmasında 29 Eylül’de yeni bir adım atıldı. Başkan Donald Trump ile büyük teknoloji şirketlerinin yöneticileri Beyaz Saray’da gönüllü bir yapay zekâ uzlaşması imzaladı. Trump metni aynı gece kendi sosyal medya hesabında paylaştı ve uzlaşmanın “ahlaken bağlayıcı” olacağını söyledi. Ancak metin yasal bir yaptırım içermiyor.
AP’nin haberine göre imzacılar arasında Anthropic CEO’su Dario Amodei, Google CEO’su Sundar Pichai, Meta CEO’su Mark Zuckerberg, OpenAI Başkanı Greg Brockman, Nvidia CEO’su Jensen Huang ve xAI’ın kurucusu Elon Musk var. Haberde xAI’ın artık SpaceX’in parçası olduğu belirtiliyor.
Ne Değişti?
Uzlaşma, şirketlerin kendi kendini denetlemesine dayanıyor. Haberde açıkça sayılan üç adım şunlar: güçlü iç kontroller kurmak, bu kontrollerin işleyip işlemediğini değerlendirecek bağımsız bir dış denetçiyle çalışmak ve her şirketin yönetim kurulunda iç ve dış denetim raporlarını inceleyecek bir komite oluşturmak.
Metin ileriye dönük bir kapı da aralıyor. Uzlaşmada, zamanla bu adımların yasalara ve düzenlemelere dönüştürülmesinin mantıklı olabileceği yazıyor. Trump, sürecin gözetimi için yaklaşık 10 kişilik bir komite kurulabileceğini ve sektörle görüştükten sonra uzlaşmayı izleyecek birini atayacağını söyledi.
Toplantıda veri merkezleri de konuşuldu. Trump’a göre yöneticiler, veri merkezlerine karşı yerel tepkiyi azaltmak için okullara daha fazla mali destek vermeyi ya da enerji maliyetlerini düşürecek adımlar atmayı kabul etti.
Çin ile Yarış Bağlamı
Uzlaşma, ABD ile Çin arasındaki rekabetin gölgesinde geldi. Bir önceki hafta Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Washington ziyaretinde iki ülke, yapay zekâ kaynaklı olayları ele almak için bir iletişim kanalı kurmayı kabul etmişti. Trump ise yarışın bir kazananı ve bir kaybedeni olduğunu, ikinciliğin olmadığını söyledi. Çin ile fazla iş birliği yapmak istemediğini de ekledi.
Trump aynı etkinlikte büyümeyi engellemeyeceğini vurguladı ve America.gov adlı, vatandaşlara kamu hizmetlerinde yardım edecek bir sohbet botunu tanıttı.
Uzlaşmanın zamanlaması da dikkat çekici. AP’nin aktardığına göre toplantıdan bir gün önce OpenAI, güvenlik endişeleri nedeniyle yeni bir modelin kullanıma sunulmasını durdurmuştu. OpenAI CEO’su Sam Altman CNBC’ye verdiği demeçte, ilerlemeyi kendi temposunda yürüttüklerini ve bunun bazen bir modeli hiç eğitmemek anlamına geldiğini söyledi. USC’den Robin Jia ise son dönemdeki siber saldırı açıklamalarını hatırlatarak, laboratuvarların niyetlerinin Amerikan kamuoyunun çıkarıyla uyumlu olmasının kritik olduğunu belirtti. Toplantıya Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson da katıldı, ancak imzacılar arasında yer almadı.
Kimi İlgilendiriyor?
Uzlaşmanın gücü tartışmalı. Amodei, teknolojinin çok gerçek riskleri olduğunu, ancak bu risklerin nasıl ele alınacağının hâlâ konuşulduğunu söyledi. AP, listelenen bazı adımların şirketlerin zaten uyguladığı ya da daha önce taahhüt ettiği adımlar olduğunu hatırlatıyor.
Uzmanların görüşleri de bölünmüş durumda. Berkman Klein Center’dan Alex Pascal, riskleri azaltmak için sağlam yasal sorumluluk ve düzenleme gerektiğini savunuyor. USC’den Shri Narayanan ise uzlaşmanın inovasyona alan tanırken düzenlemeyle dengelediğini düşünüyor. Bazı eleştirmenler metnin dilini belirsiz buluyor.
Türkiye’den Kullanıcılar İçin
Bu uzlaşma doğrudan Türkiye’yi bağlamıyor. Ancak imzacı şirketlerin ürünleri Türkiye’de de yaygın kullanılıyor. ABD’nin gönüllü yaklaşımı, Avrupa Birliği’nin bağlayıcı Yapay Zekâ Yasası ile belirgin bir karşıtlık oluşturuyor. AB ile sıkı ticari bağları olan Türk şirketleri için iki farklı kural setini birlikte izlemek giderek daha önemli hale geliyor.
Kaynaklar
Bu yazı, yukarıdaki kaynaklardan yapay zekâ yardımıyla Türkçe olarak derlenmiş bir özettir. Ayrıntılar ve resmi bilgi için kaynaklara başvurun.
