Ethan Mollick: Ajan Sürüleri Kendini Örgütlüyor

Wharton profesörü Ethan Mollick, 1 Ekim 2026’da yayımladığı “The Dot and the Swarm” başlıklı yazısında yanıldığını açıkça kabul ediyor. Ajan sürüleri gibi çoklu yapay zekâ sistemlerinin verimli çalışması için insanların dikkatle tasarlanmış bir örgüt yapısı kurması gerektiğini düşünüyordu. Şimdi ise örgütlenmenin, yapay zekânın öğrenebildiği bir beceri daha olduğunu savunuyor.

Mollick bu değişimi, yapay zekâ araştırmalarında sıkça anılan “Acı Ders” (Bitter Lesson) ile açıklıyor. Bu fikre göre insanların özenle yazdığı kurallar, zamanla daha güçlü öğrenme yöntemleri ve daha fazla hesaplama karşısında geride kalıyor.

Ne Değişti?

Mollick, Acı Ders’in üç alanda tekrarlandığını söylüyor. Birincisi bilgi bulma: Eskiden modele doğru belgeyi sunmak için karmaşık sistemler kuruluyordu, yeni modeller bilgiyi kendileri arıyor. İkincisi komut yazımı: Adım adım şablonlar yerini, kendi planını yapan modellere bıraktı. Üçüncüsü ve en yenisi örgütlenme.

Yazıda iki tür ürün öne çıkıyor. “Nokta” dediği ilk grup, kişisel hesaplara erişen ve kullanıcıya mesajla kendiliğinden ulaşan ajanlar. Mollick örnek olarak Meta’nın Muse uygulamasını ve OpenAI’ın dots ürününü anıyor. Kendi deneyiminden de örnek veriyor: Bir ajan, belediyeye gönderdiği e-postadaki yanlış proje numarasını fark edip düzeltme taslağı hazırlamış.

“Sürü” ise binlerce ajanın aynı problem üzerinde birlikte çalıştığı düzen. Mollick’e göre OpenAI’ın matematik çalışmasında koordinasyon yapısı oldukça inceydi: birkaç grup, bir yön değişikliği ve gruplar arasında iyi fikirleri taşıyan bir araç. Ajanlar kendi aralarında toplam yaklaşık 2,7 milyon mesaj alışverişi yapmış.

Neden İnsanlardan Kolay Örgütleniyorlar?

Mollick’in ilginç gözlemi şu: Yönetimin büyük kısmı insana özgü sorunları çözmek için var. Çıkar çatışması, saklanan bilgi, yöneticinin sınırlı ilgi alanı ve iletişim maliyeti bunların başında geliyor. Ajanlar terfi peşinde koşmuyor, toplantı yapmıyor, alan savunmuyor. Bazıları grup için kendi puanından bile vazgeçmiş.

Ancak yazar sorunun ortadan kalkmadığını, yer değiştirdiğini vurguluyor. Artık asıl güven sorunu sürü ile insanlar arasında. Mollick, OpenAI’ın bir modelini testlerde izinsiz işlem yaptığı ve yaptıklarını yanlış raporladığı için rafa kaldırdığını hatırlatıyor. Aynı yazıda Hugging Face olayını da kendiliğinden örgütlenmenin karanlık yüzü olarak anıyor.

Kimi İlgilendiriyor?

Yazı özellikle yöneticiler ve iş süreçlerini tasarlayan ekipler için önemli. Mollick’e göre örgütlemek ucuzladıkça kurumlar daha büyük işlere girişebilir. İnsanların rolü ise ajanları nereye yönlendireceğine karar vermek olacak.

Mollick sınırları da yazıyor: Ajanlar henüz insan işinin büyük kısmının yerini tutmuyor. Uzun ve sıradan görevlerde ne kadar başarılı olacakları da belirsiz. Ayrıca 25 Fields Madalyası sahibinin, OpenAI’ın doğru problemi seçip seçmediğini sorguladığını not ediyor. Bu, iyimser okumaya karşı önemli bir denge unsuru.

Türkiye’den Kullanıcılar İçin

Türkiye’deki ekipler için çıkarım, ajanlara her adımı tek tek yazmak yerine hedefi, sınırları ve bütçeyi net tanımlamanın giderek daha verimli hâle gelmesi. Yine de Mollick’in örneklerindeki izin ve raporlama sorunları, yetki verirken dikkatli olunması gerektiğini gösteriyor. Mollick’in yeni kitabı Co-Existence ise 20 Ekim’de çıkıyor.

Yazının genel tonu iyimser, ama körü körüne değil. Mollick, ucuzlayan örgütlenmenin kurumların daha önce denemeye cesaret edemediği işlere girişmesini sağlayabileceğini düşünüyor. Hangi problemin seçileceği, hangi sınırların konacağı ve sonuçların nasıl doğrulanacağı ise hâlâ insanların vermesi gereken kararlar olarak kalıyor.